Arbeidsmarkt10/04/2026 · 3 min
Aan de werkgeverskant is de richting op internationaal vlak in ieder geval ingezet. Investeringen in AI nemen toe, functies veranderen of verdwijnen en instaprollen krimpen. Onderzoek van Revelio Labs laat zien dat inmiddels 40 procent van de white-collar professionals die van baan wisselt, salaris inlevert. Tegelijkertijd verwachten drie op de vier werkgevers dat de helft van de instapfuncties binnen vijf jaar verdwijnt.
Kloof tussen werkgever en werknemer
Werknemers zien dat veel minder scherp. Slechts 42 procent deelt die zorg. Die mismatch, de zogeheten AI reality gap, zorgt voor onzekerheid. En dat dalende vertrouwen in digitale vaardigheden is geen toeval. We moeten het waarschijnlijk vooral zien als een overgangsfase.
Jarenlang konden werknemers uit de voeten met de basisskills. Kon je werken met Excel, PowerPoint of een CRM-systeem? Dan zat je wel goed. AI verschuift die lat. Niet langer gaat het om tools bedienen, maar om systemen begrijpen, workflows herontwerpen en output kritisch beoordelen. Dat verschil is vaak nog impliciet. Werknemers voelen intuïtief aan dat hun skillset niet helemaal meer aansluit op de nieuwe werkelijkheid. Maar omdat ze de nieuwe standaard nog niet volledig begrijpen, vertaalt dat zich in onzekerheid in plaats van gerichte actie.
Complexe situatie voor de starter
Voor starters is de situatie nog complexer. We lezen het veel: functies waarin je traditioneel vaardigheden opbouwt, zoals administratief werk of rapportages, worden geautomatiseerd. Daardoor ontstaan er minder instappunten, leerroutes en meer concurrentie op de overgebleven plekken. Overigens is het nog wel de vraag of de daling in startersfuncties daadwerkelijk alleen door AI komt, want oorzaken als onzekere (economische) tijden spelen ook hun rol.
Daarbij komt dat de structurele loondruk (wage compression): een neerwaartse verschuiving van salarissen doordat werknemers genoegen nemen met minder om überhaupt weer binnen te komen. Daaruit volgt een nieuw marktgemiddelde. Ook die beweging raakt starters het hardst. Salarissen in mid- en seniorrollen blijven relatief stabiel, en stijgen zelfs aan de top, maar onderin glijdt de schaal naar beneden. Inflatie helpt daar niet bij. Een salarisverlaging van tien procent lijkt op papier misschien overbrugbaar, maar betekent in de praktijk (bij een inflatie van rond de drie procent) een koopkrachtverlies van ongeveer dertien procent.
Meer AI, hogere output?
Uit de media kunnen we opmaken dat de arbeidsmarkt schuift richting een harde scheidslijn die niet langer tussen hoog- en laagopgeleid zit, maar tussen werknemers die AI gebruiken in hun werk en productiviteit verhogen en degenen die blijven werken zoals ze altijd deden.
Het voorbeeld van Meta illustreert de bredere trend. CEO Mark Zuckerberg ontwikkelt actief een AI-agent die delen van zijn eigen managementtaken overneemt. Tegelijkertijd bereidt het bedrijf zich naar verluidt voor op het schrappen van zo’n 20.000 banen, ongeveer twintig procent van het personeelsbestand. Maar voor de executives die blijven, liggen grote bonussen klaar als ze de aandelenkoers op een bepaald niveau krijgen.
Dit is het nieuwe patroon: minder mensen, meer AI, hogere productiviteit per medewerker (zie ook het PWC onderzoek ‘the fearless future: 2025 Global AI Jobs Barometer), en een steeds groter wordende kloof tussen de professionals die het snappen en degenen die achterblijven.
Ten minste, dat is het dominante verhaal. Maar ook die productiviteitswinst kent een keerzijde. Onderzoek van de Haas School of Business laat zien dat AI het werk ook intensiever maakt. Medewerkers moeten continu schakelen tussen taken, outputs controleren en systemen bijsturen. Werknemers moeten “voortdurend meerdere ballen in de lucht houden”. Zelfs pauzes verdwijnen deels, omdat medewerkers die gebruiken om hun AI-tools bij te sturen. Hogere productiviteit per medewerker betekent dus niet automatisch minder belasting. Blijf het in deze context dus ook vooral hebben over omgaan met werkdruk en grenzen.
En wat zijn dan de gevolgen voor loopbaanbegeleiding?
Uiteraard betekent dit niet dat morgen de hele arbeidsmarkt anders is. De Amerikaanse arbeidsmarkt reageert sneller en heftiger en in Nederland speelt een andere context. Toch is het verstandig hier alert op te blijven, want ook hier kunnen de trends langzaam vorm krijgen. De sociale vangnetten beschermen niet tegen fundamentele verschuivingen in welke vaardigheden waarde hebben op de arbeidsmarkt. Denk daarbij aan de oorlog in het Midden-Oosten en aanhoudende (of zelfs stijgende) inflatie.
Geert-Jan Waasdorp, oprichter en directeur Intelligence Group, komt in deze context met een tip voor loopbaanprofessionals: “De meerwaarde van loopbaanbegeleiding zit naast begeleiding naar geschikte banen en werkverdelingen ook in het begrijpen hoe werk binnen die baan verandert.”
Veranderingen vragen daarom om voorbereiding door de loopbaanprofessional. We hebben al te maken met een gedragsvraagstuk rondom AI dat vraagt om drie interventies:
- Van skillgericht naar leergericht begeleiden
Niet focussen op huidige competenties, maar op leervermogen, nieuwsgierigheid en adaptiviteit. - Onzichtbare ontwikkelingen zichtbaar maken
Veel professionals missen context. Ze zien niet wat er in boardrooms gebeurt. Coaches kunnen die vertaalslag maken. - Comfort doorbreken, zonder te verlammen
De daling in zelfvertrouwen is een kans, mits goed begeleid. Het is het moment waarop mensen openstaan voor verandering.
