Arbeidsmarkt19/08/2026 · 3 min
In zijn whitepaper, geschreven voor het 100-jarig bestaan van de NSvP, verkent onderzoeker Post de spanning tussen individuele loopbaankeuzes en wat de samenleving nodig heeft. Een vraag die, gezien de huidige arbeidsmarkt, weer opvallend actueel is.
Een oude vraag in een nieuwe context
De vraag wat een goede loopbaan is, is in principe niet nieuw. Werk werd altijd al gezien als meer dan een manier om inkomen te verdienen. Het gaat ook om zingeving en maatschappelijke bijdrage.
Toch verschoof de focus de afgelopen decennia steeds meer naar het individu. Loopbaanontwikkeling werd een kwestie van autonomie, zelfontplooiing en persoonlijke fit. Tot aan discussies over zogenaamde ‘bullshit banen’.
Persoonlijke versus sociale fit
In de whitepaper maakt Jouke Post een onderscheid tussen twee perspectieven:
- Persoonlijke fit: werk dat past bij wie je bent
- Sociale fit: werk dat bijdraagt aan wat nodig is
Die twee kunnen gaan wringen. Terwijl individuen zoeken naar passend werk, kampen sectoren als zorg, onderwijs en techniek met aanhoudende tekorten.
Kies je alleen voor wat bij je past of ook voor wat nodig is? Volgens Post is een baankeuze daarom ook een beslissing met maatschappelijk impact. En als dat gebeurt: wie bepaalt wat ‘waardevol’ is?
Sturen of niet sturen?
Die vraag speelt niet alleen in de theorie. In beleid en praktijk wordt al langer gekeken naar manieren om mensen richting ‘kansrijke’ sectoren te bewegen. Denk aan omscholingstrajecten, ontwikkeladviezen of campagnes rondom tekortberoepen.
In die zin is het idee van sociale fit niet nieuw. Hoeveel ruimte blijft er voor individuele voorkeuren? En wanneer slaat stimuleren om in sturen? Vragen die ook in het loopbaanvak meespelen. Want wat doe je als professional wanneer die twee niet samenvallen? Wanneer iemand zich wil ontwikkelen in een richting waar weinig vraag naar is? Of juist weerstand voelt bij een sector waar de kansen voor het oprapen liggen?
Naar ‘responsieve loopbanen’
Als alternatief introduceert Post het concept van responsieve loopbanen. Daarbij gaat het niet om kiezen tussen individu of samenleving, maar om het verbinden van beide. In zo’n loopbaan spelen persoonlijke drijfveren en maatschappelijke behoeften tegelijkertijd een rol. Daarmee komt er minder nadruk op de perfecte keuze, meer aandacht voor context en ruimte voor beweging.
Aanbevelingen voor loopbaanprofessionals
Uit de voorbeelden die Post bij responsieve loopbanen noemt zijn een paar praktische tips voor loopbaanprofessionals te halen:
#1 Kijk verder dan de basisvraag ‘Wat kan of moet ik doen met mijn loopbaan’?’
Stel cliënten diepere of achterliggende vragen, me aandacht voor de bijdrage aan het grotere geheel. Bijvoorbeeld:
- In wat voor wereld wil ik leven?
- Hoe kan ik daartoe bijdragen?
- Hoe kan ik mijn vaardigheden en kennis tenbehoeve van anderen gebruiken?
#2 Van functies naar vaardigheden
Volgens Post is het belangrijk dat we onze blik ook van functies naar vaardigheden verschuiven. Waar komen de vaardigheden van jouw cliënt het beste naar voren en waar is vraag naar?
#3 Denk aan het breder belang
Het programma ‘Werken in Breder Belang’ van de NSvP wordt het publieke belang in loopbaankeuze duidelijk. Kijk eens tussen de projecten waarin bijvoorbeeld personeel wordt uitgewisseld. Dat biedt inspiratie voor de begeleiding van jouw cliënt en zorgt misschien voor net dat beetje extra dat iemand mist in zijn loopbaan.
#4’Groene loopbaanbegeleiding’
Een wat meer uitgesproken voorbeeld, maar daarom ook het benoemen waard: de opkomst van zogenaamde groene begeleiding. Thema’s als duurzaamheid en maatschappelijke impact worden hierbij onderdeel van het gesprek. Hiermee laat je cliënten zien dat dit soort afwegingen ook een rol kunnen spelen in loopbaankeuzes.
Meer lezen?
- Wat is eigenlijk een goede loopbaan? Dit event zet de vraag centraal
- OVAL en Combo Emonomy willen samen een nieuw perspectief op de arbeidsmarkt creëren
