Nieuws12/05/2026 · 3 min
De Amerikaanse podcast The Chad & Cheese staat bekend om zijn scherpe, ongezouten kijk op de arbeidsmarkt. In de recente aflevering ‘White-Collar Salary Collapse’ schetsen presentator Joel Cheesman en carrière-expert J.T. O’Donnell een beeld dat ook voor de Europese markt uiterst relevant is. De combinatie van AI-adoptie, massaontslagen en dalende salarissen creëert een nieuw soort arbeidsmarktdynamiek — eentje die fundamenteel verschilt van eerdere economische dips.
Anders dan de dotcomcrisis
Salarisverlaging na baanverlies is opzich niet nieuw. O’Donnell herinnert zich de dotcomcrisis van begin deze eeuw, toen ingenieurs na twee jaar werkloosheid genoegen moesten nemen met de helft van hun vorige salaris. Maar zij ziet een cruciaal verschil met de huidige situatie: de dotcomcrisis trof een specifieke sector. Wat er nu gebeurt, raakt iedereen.
Uit onderzoek van Revelio Labs blijkt dat 40 procent van de witte-boordenwerkers die eind 2025 van baan wisselden een salarisverlaging van meer dan tien procent accepteerde — het hoogste percentage in minstens een decennium. Tegelijkertijd is het aandeel professionals dat een vergelijkbare salarisverhoging binnenhaalt op het laagste niveau ooit. En dat alles terwijl de officiële werkloosheidscijfers relatief laag blijven: 4,4 procent in de VS. Maar achter dat cijfer schuilt een andere realiteit. Het aantal langdurig werklozen — mensen die langer dan zes maanden zonder baan zitten — is in drie jaar bijna verdubbeld.
De combinatie van lage werkloosheid met dalende salarissen wijst op een structurele verschuiving. Bedrijven ontslaan, maar nemen niet opnieuw aan. Het ‘no hire, no fire’-beleid van 2025 is in 2026 verworden tot ‘well, maybe fire, but definitely no hire’. En als er wél nieuwe functies worden gecreëerd, vragen die fundamenteel andere vaardigheden dan de functies die verdwenen.
Het Randstad Workmonitor 2026: de grote ontkoppeling
Het Randstad Workmonitor 2026-rapport, gebaseerd op meer dan 27.000 werknemers, 1.225 werkgevers en meer dan drie miljoen vacatures in 35 landen, legt een verontrustende kloof bloot. Aan de ene kant voorspelt 76 procent van de werkgevers dat minstens de helft van alle instapfuncties binnen vijf jaar zal verdwijnen door automatisering. Aan de ande re kant deelt slechts 42 procent van de werknemers die zorg.
Deze ‘AI reality gap’ is misschien wel het meest alarmerende signaal uit het onderzoek. Werknemers die in de boardroom zitten, zien de investeringsbeslissingen, de pilotprojecten met AI-agents, de calculaties over welke functies geautomatiseerd kunnen worden. Werknemers die dat niet zien, leven in een parallel universum waarin hun baan veilig lijkt. O’Donnell is er duidelijk over: het is ontkenning, gedreven door het feit dat mensen niet meepraten in de vergaderingen waar deze beslissingen worden genomen.
De cijfers ondersteunen die analyse. Hoewel 65 procent van de werkgevers het afgelopen jaar investeerde in AI, gelooft 48 procent van de werknemers dat die tools vooral de bedrijfswinst dienen en niet hun eigen carrière. Het vertrouwen van werknemers in hun eigen digitale vaardigheden daalde van 78 procent in 2025 naar 64 procent in 2026 — een val van veertien procentpunt in één jaar.
De instapfunctie onder druk
De meest kwetsbare groep? Starters. Wereldwijd zijn instapfuncties met 29 procent afgenomen. In de techsector is de daling nog sterker: 35 procent minder vacatures voor instapposities sinds begin 2024. Dit is niet alleen een Amerikaans fenomeen — de data van Randstad beslaan 35 markten, waaronder meerdere Europese landen.
Voor jongeren die nu de arbeidsmarkt betreden, is dit een bittere pil. Ze zijn opgegroeid met de belofte dat een diploma de sleutel is tot een goede baan. Maar de realiteit is dat AI precies die taken overneemt die traditioneel aan starters werden toegewezen: data-invoer, basale analyse, administratieve ondersteuning, eenvoudige financiële rapportages. De paradox is schrijnend: terwijl de vraag naar AI-vaardigheden explodeert — met 1.587 procent groei in vacatures voor ‘AI Agent’-skills en 247 procent groei voor AI-trainers — verdwijnen de functies waarin jongeren die vaardigheden zouden kunnen opbouwen.
Meta als vooruitblik
Het voorbeeld van Meta illustreert de bredere trend. CEO Mark Zuckerberg ontwikkelt actief een AI-agent die delen van zijn eigen managementtaken overneemt. Tegelijkertijd bereidt het bedrijf zich naar verluidt voor op het schrappen van zo’n 20.000 banen — circa twintig procent van het personeelsbestand. Maar voor de executives die blijven, liggen grote bonussen klaar als ze de aandelenkoers op een bepaald niveau krijgen.
Dit is het nieuwe patroon: minder mensen, meer AI, hogere productiviteit per medewerker (zie ook het PWC onderzoek ‘the fearless future: 2025 Global AI Jobs Barometer), en een steeds groter wordende kloof tussen de professionals die het snappen en degenen die achterblijven. Cheesman formuleert het scherp in de podcast: professionals moeten zich afvragen waar ze zitten op de schaal tussen ‘executive die AI gebruikt om slimmer te werken’ en ‘medewerker die niet snapt wat er gebeurt en straks overbodig is’.
Wage compression: het structurele risico
Wat economen bijzonder zorgen baart, is het fenomeen van ‘wage compression’ — de langdurige neerwaartse druk op salarissen. Als professionals genoegen nemen met significant lagere salarissen om überhaupt weer aan het werk te komen, zet dat een nieuw ijkpunt voor de markt. En met een inflatie van rond de drie procent wordt een salarisverlaging van tien procent effectief een koopkrachtverlies van dertien procent.
De analyse van Revelio Labs laat zien dat deze loondruk het sterkst voelbaar is voor professionals in het begin van hun carrière. Salarissen in vacatures voor mid-to-senior management bleven redelijk stabiel, terwijl topmanagers zelfs substantiële verhogingen zagen. De kloof wordt dus groter, niet kleiner.
Lessen voor de Nederlandse en Europese markt
Hoewel de Amerikaanse arbeidsmarkt sneller en heftiger reageert dan de Europese, zijn de onderliggende trends dezelfde. Ook in Nederland en Europa zien we AI-adoptie versnellen, instapfuncties onder druk komen te staan en een groeiende mismatch tussen wat werkgevers zoeken en wat werknemers bieden.
De vraag is niet óf deze trends de Europese arbeidsmarkt bereiken, maar wanneer en in welke vorm. De sociale vangnetten in Europa bieden meer demping dan in de VS, maar ze beschermen niet tegen de fundamentele verschuiving in welke vaardigheden waarde hebben op de arbeidsmarkt. De stijgende inflatie, zeker als de oorlog in het Midden-Oosten aanhoudt zal eerder richting de 5% gaan dan op 3 procent blijven. Ook dat zet de economie en de koopkracht van werkenden en werkzoekenden extra onder druk.
De nieuwe scheidslijn
De podcast eindigt met een observatie die lang blijft hangen. O’Donnell voorspelt een explosie van kleine, wendbare bedrijven: teams van vier of vijf mensen die met AI de output leveren van een middelgrote organisatie. De toekomst van werk is niet minder werk, maar ander werk — en voor veel minder mensen per organisatie.
De arbeidsmarkt van 2026 tekent een nieuwe scheidslijn, niet tussen hoog- en laagopgeleid, niet tussen jong en oud, maar tussen professionals die zich aanpassen aan de AI-realiteit en professionals die dat niet doen. Die scheidslijn loopt dwars door sectoren, functieniveaus en landen heen. En ze wordt met de maand scherper.
Dit artikel is gebaseerd op de podcast ‘White-Collar Salary Collapse’ van The Chad & Cheese Podcast, met Joel Cheesman en JT O’Donnell, en op data uit het Randstad Workmonitor 2026-rapport en onderzoek van Revelio Labs.
