Ik herken het bij mezelf. Ik heb mij de voorbije tien jaar behoorlijk verdiept in wie ik ben, wat mij drijft en hoe ik functioneer. Maar ook ik loop regelmatig vast. Alle mogelijkheden, verbanden en gevolgen maken het moeilijk te kiezen waar ik mijn energie op richt. Het is ook wel de aard van het beestje als multi-passionate professional. Mijn reflex is nog wat verder onderzoeken, nog een boek lezen, nog een invalshoek ontdekken, nog een inzicht erbij.
Het voelt productief, want ik leer bij. Maar ben ik ook dichter bij een beslissing gekomen? Vaak niet. Zelfonderzoek kan een gevoel van vooruitgang geven, zonder dat er daadwerkelijk iets verandert. Die spanning tussen weten en doen houdt me zo bezig dat ik er intussen een boek over schrijf.
Wanneer wordt zelfkennis een valkuil?
Zelfkennis is waardevol. Ze helpt om patronen te herkennen, behoeften te begrijpen en daarmee bewustere keuzes te maken. Maar meer inzicht brengt niet automatisch meer richting. Soms gebeurt zelfs het omgekeerde: een nieuw inzicht creëert weer andere mogelijkheden of maakt tegenstrijdigheden zichtbaar.
Soms wordt zelfonderzoek een manier om de onzekerheid van kiezen nog even niet onder ogen te hoeven zien. Niet noodzakelijk bewust of altijd uit angst, vaak omdat nadenken vertrouwder voelt dan handelen.
Dat maakt het interessant om als loopbaanprofessional niet alleen naar de inhoud van inzichten te kijken, maar ook naar de functie die het blijven zoeken voor iemand vervult. Helpt het om een vraagstuk te verhelderen? Of helpt het vooral om nog geen keuze te hoeven maken?
Je kunt bijvoorbeeld zekerheid belangrijk vinden en verlangen naar vrijheid. Graag afwisseling hebben en nood hebben aan stabiliteit. Weten wat je wilt en bang zijn voor wat dat betekent. Daar hoeft niet altijd nog een dieperliggende waarheid onder te zitten die ontdekt moet worden. De volgende stap kan ook zijn dat je leert omgaan met wat je al over jezelf weet.
Wat als je dit herkent bij je coachee?
Als coach ben je procesbegeleider en hoef je niet te bepalen wanneer iemand genoeg over zichzelf weet. Je kunt wel samen onderzoeken wat dat blijven zoeken oplevert.
Twee vragen die ik zelf hanteer:
- Stel dat je niets nieuws meer over jezelf ontdekt. wat betekent dat voor de keuze die voor je ligt?
- Wat levert het je op om nog even te blijven onderzoeken?
Vooral dus om zichtbaar te maken welke rol meer onderzoek speelt. Het kan dat er nog relevante informatie ontbreekt. Het kan ook dat het zoeken houvast biedt of helpt om een moeilijke beslissing toch nog even uit te stellen.
Weten wanneer je genoeg weet
Bijleren blijf ik altijd doen, maar ik hoef niet te wachten tot ik mezelf volledig begrijp om verder te kunnen. Misschien geldt dat ook voor sommige coachees. Zeker voor mensen die zich comfortabel voelen in diep denken, analyseren en bijleren, maar toch vastlopen wanneer inzichten vertaald moeten worden naar keuzes. Als professional overbrug je zo samen met jouw coachees de afstand tussen weten en doen.







