"Ik weet niet waar ik heen wil” is niet altijd een probleem dat opgelost moet worden

Mijn navigatie reageerde onmiddellijk.

Herberekenen.

Ik reed verder. Mijn navigatie zocht koortsachtig naar een manier om mijn fout te herstellen. Een paar minuten later zat ik weer keurig op de route. Niks aan de hand. Toch bleef dat woord hangen. Herberekenen.

Zou het zijn omdat ik die dag juist naar een plek reed waar veel werd gesproken over iets waar wij in loopbaanland behoorlijk mee worstelen? Dat werk zich steeds minder gedraagt als een keurige route van A naar B.

We doen alleen vaak nog wel alsof.

We vragen mensen waar ze over vijf jaar willen staan

We maken profielen, testen competenties, onderzoeken drijfveren, formuleren doelen en tekenen vervolgens een route.

Waar sta je nu?
Waar wil je heen?
Wat ontbreekt er nog?
Welke stap brengt je dichterbij?

Bestemming invoeren. Route berekenen. Rijden. En zodra iemand afwijkt, begint het herberekenen. Nog een test. Een nieuw profiel. Een andere zoekrichting. Een opleiding wellicht. SMART-doelen erbij.

Terwijl ik dinsdag in Gent, opnieuw, weer eens besefte hoeveel interessante loopbanen ontstaan doordat iemand ooit een verkeerde afslag nam.

Een gesprek dat nergens voor bedoeld was. Een baan die niet in het vijfjarenplan stond. Een ontslag. Een ontmoeting. Een opleiding die halverwege iets anders bleek te openen. Iemand die na twintig jaar ineens denkt: ik kan dit nog prima, maar ik wil het niet meer.

Op LinkedIn ziet zo’n loopbaan er achteraf prachtig uit. We maken er een logisch verhaal van. Iedere stap bleek ineens voorbereiding op de volgende. En we weten allemaal: bullshit! We hebben alleen de route achteraf gladgestreken.

Stiekem doen we dat als loopbaancoaches soms ook wel heel graag. We zijn opgeleid om richting te helpen vinden. Dat is waardevol. Maar richting is iets anders dan bestemming. 

Want wat als iemand tegenover je zit en zegt: “Ik weet eigenlijk niet wat ik wil.” Hoe snel beginnen wij dan te herberekenen?

Misschien heeft diegene geen nieuwe bestemming nodig

Misschien moet hij een tijdje kunnen rijden zonder precies te weten waar hij uitkomt. Een afslag nemen omdat iets daar interessant lijkt. Koffiedrinken met iemand uit een totaal ander vak. Werk proberen dat op papier een stap opzij is. Minder verdienen voor meer leven. Of juist eindelijk toegeven dat geld wél belangrijk is.

Niet iedere omweg hoeft gerepareerd te worden. Sterker nog, ik vermoed dat een goede loopbaancoach soms precies het tegenovergestelde doet van Google Maps. Die zegt niet: je wijkt af van de route, maar vraagt: van wie was die route eigenlijk?

Van je ouders? Je werkgever? Je hypotheek? Van het beeld dat je ooit van succes had? Van de arbeidsmarkt? LinkedIn? Of werkelijk van jou? Ik kwam dinsdag gewoon bij School of Work aan. Een paar minuten later dan gepland. Mijn navigatie had zijn werk gedaan. 

Voor mensen hoop ik dat wij iets minder efficiënt durven zijn, want “ik weet niet waar ik heen wil” is niet altijd een probleem dat opgelost moet worden.

Het zou zomaar de afslag kunnen zijn die iemand in jaren zelf heeft genomen.