Arbeidsmarkt17/04/2026 · 3 min
Hij is in ieder geval niet meer zo overspannen als enkele jaren geleden. Vergelijk het met een kop thee. Een paar jaar geleden was de arbeidsmarkt 95 graden: zo heet dat je je eraan brandde. Inmiddels is de temperatuur gedaald naar 89 graden. Iets minder extreem, maar nog steeds te heet om zomaar te drinken. Minder krap betekent niet automatisch een makkelijke arbeidsmarkt.
Wat het antwoord dan wel is? Dat hangt vooral af van de plek waar je staat. Voor werkgevers blijft het lastig om kwalitatief voldoende mensen te vinden. Voor werkenden en werkzoekenden is het in veel beroepsgroepen juist een uitstekende markt. En voor de loopbaanprofessional heeft de markt vooral nieuwe, belangrijke opdrachten.Â
Minder kwantitatieve, meer kwalitatieve krapte
Tijdens een bijeenkomst met loopbaanprofessionals van Fast Forward werd terecht opgemerkt dat met name hoger opgeleiden, senior professionals en mensen die zoeken naar functies op een bepaald salaris- of verantwoordelijkheidsniveau soms lang moeten solliciteren.
De krapte is dus niet gelijkmatig verdeeld. We bewegen van een vooral kwantitatieve krapte, waarin bijna iedereen overal nodig leek, naar een meer kwalitatieve krapte. Werkgevers blijven veel mensen zoeken, maar worden kritischer op ervaring, specialisatie, inzetbaarheid en aansluiting bij de organisatie. Belangrijke vragen die je als loopbaanprofessional daarom aan jouw cliënt kunt stellen:Â
- Waar is iemands ervaring werkelijk schaars?
- In welke sector of regio heeft hetzelfde talent meer/ook waarde?
- Welke aangrenzende beroepen sluiten aan?
- Welke vaardigheden ontbreken om de overstap mogelijk te maken?
Juist die vertaling van persoon naar mogelijkheden wordt belangrijker. Reskilling, bij- en omscholing.
De vakmens wordt de nieuwe ster van de arbeidsmarkt
De grootste tekorten bevinden zich niet automatisch bij de beroepen waarvoor het hoogste diploma nodig is of waar het meest voor wordt betaald. Sterker nog; juist niet. Onder de meest schaarse beroepsgroepen vinden we vooral procesoperators, metaalbewerkers, installateurs, elektriciens, lassers, bouwvakkers, monteurs en chauffeurs.
Toch spreken we nog steeds over ‘laag’, ‘middelbaar’ en ‘hoog’ opgeleid. Die terminologie stuurt onbewust onze waardering, salarishuizen en loopbaanadviezen. Maar wat is er ‘middelbaar’ aan een elektricien, installateur of procesoperator die uit tientallen banen kan kiezen?Â
Help daarmee jongeren, zij-instromers en heroriënteerders om niet uitsluitend omhoog, maar ook opzij en praktisch vooruit te kijken. Een vakopleiding kan financieel, inhoudelijk én qua baanzekerheid een bijzonder verstandige loopbaankeuze zijn.
Jongeren willen een realistische grens tussen werk en privé
Het beeld dat jongeren nauwelijks meer willen werken verdient nuance. Veel jongeren willen best 36 uur of meer werken, maar komen terecht in contracten van 24, 28 of 32 uur. Daardoor moeten zij soms meerdere banen combineren om voldoende uren en inkomen op te bouwen.
Hun houding tegenover werk is bovendien vaak zakelijker. Waar eerdere generaties structureel meer uren maakten dan waarvoor zij werden betaald, zeggen jongeren vaker: als ik voor 36 uur betaald krijg, werk ik 36 uur. Dat is niet noodzakelijk een gebrek aan betrokkenheid. Misschien is het vooral een realistische grens tussen werk en privé. Dat geldt overigens niet alleen voor jongeren. Juist veel vijftigplussers zijn sinds de coronaperiode anders naar tijd, gezondheid en werk gaan kijken en kiezen bewuster voor minder uren.
Goede loopbaanbegeleiding begint daarom bij een oriëntatie van het gewenste leven: hoeveel wil iemand werken, waar, wanneer, onder welke omstandigheden en tegen welke prijs?
Aantoonbaar kunnen werken met AI loont
Uit de eerste arbeidsmarktdata ontstaat nog geen beeld van een massale banenvernietiging. Banen veranderen, sommige verdwijnen en tegelijkertijd ontstaan nieuwe werkzaamheden en aanvullende vraag. Organisaties die AI intensief toepassen groeien bovendien vaak sneller en betalen een flinke premie (gemiddeld +56% meer salaris) voor mensen die aantoonbaar met AI kunnen werken.
Die kans wordt niet altijd gegrepen door professionals. Veel gebruiken AI inmiddels regelmatig, maar noemen dit niet op hun cv. Ze beschouwen het nog niet als een vaardigheid. Terwijl het kunnen formuleren van goede opdrachten, beoordelen van uitkomsten, uitvoeren van onderzoek en bouwen van eenvoudige AI-agents steeds relevanter wordt. Vraag cliënten daarom niet alleen of ze AI gebruiken, maar vooral waarvoor en hoe ze het gebruiken. Zo zorg je ervoor dat het een aantoonbare en concrete vaardigheid wordt. Voorbeelden van handige vragen zijn:Â
- Waarvoor gebruik je het?
- Welk werk lever je daardoor sneller of beter?
- Hoe controleer je de uitkomsten?
- Welke taken kun je inmiddels anders organiseren?
- Werk je met skills, code, agents, meta-prompting?
- Welke abonnementen op LLM’s heb je?
Cliënten hebben met AI een persoonlijke baanagentÂ
AI kan vacatures en kandidaten veel rijker vergelijken dan traditionele zoektechnologie. Niet alleen op functietitels en trefwoorden, maar ook op ervaring, talenten, voorkeuren en beperkingen.
Iemand kan bijvoorbeeld aangeven maximaal tien kilometer te willen fietsen, niet ’s nachts te kunnen werken, juist behoefte te hebben aan sociaal contact of liever geen leidinggevende rol te vervullen. Tot voor kort waren zulke combinaties nauwelijks automatisch te verwerken. Nu komen persoonlijke zoek- en loopbaanagents binnen bereik. Zorg er daarom voor dat je vooral ingaat op betekenisgeving, confrontatie, vertrouwen en verandering. AI toont de mogelijkheden en jij helpt een cliënt om daadwerkelijk te kunnen kiezen.
