Best practices01/06/2026 · 3 min
Van hen vulden 41 een korte enquête in. Het antwoord was ontnuchterend: geen enkele coach gaf aan dat zijn of haar coachees dat makkelijk kunnen verwoorden.
Judit Baijens is opleidingskundige, trainer en jobcoach bij Elan Training. Ilse Keuten is zelfstandig gevestigd loopbaancoach ‘Thuis in werk’ en trainer bij Elan Training. Samen ontwikkelden zij de workshop „De kracht van visualisatie in loopbaancoaching”, gepresenteerd op het NOLOC Kennisfestival 2026.
43,9% zei: gedeeltelijk, ze kunnen de losse inzichten per sessie benoemen, maar het grotere pad zien ze niet. 31,7% gaf aan: moeilijk, ze weten wél dat er iets veranderd is, maar kunnen het niet precies benoemen. En maar liefst 22% weet het simpelweg niet, maar zou het graag willen weten. Dat is opmerkelijk. Want jij als coach ziet dat pad meestal wél.
Eén goed gesprek is nog geen leren
Binnen een sessie reflecteren coachees volop. Ze denken hardop, maken verbindingen, ervaren inzichten. De Britse organisatiepsycholoog Donald Schön noemde dit reflection-in-action: je denkt terwijl je handelt, je past bij in het moment. Dat is waardevol, maar het is nog niet hetzelfde als leren.
Pas als meerdere momenten zichtbaar worden naast elkaar, ontstaan er patronen. Dat sluit aan bij de leercyclus van David Kolb: leren ontstaat niet in een flits, maar door het doorlopen van ervaringen, reflectie en betekenisgeving.
Maar ook dat is nog niet voldoende. De organisatietheorie van Karl Weick leert ons dat mensen betekenis geven aan gebeurtenissen achteraf en bij voorkeur samen. Sensemaking is geen solo-activiteit. Die betekenis krijgt grip als het een verhaal wordt. De psycholoog Jerome Bruner toonde aan dat mensen hun ontwikkeling begrijpen als een narratief.
En tot slot: dat verhaal verankert pas echt als het ook een beeld krijgt. Door het afgelegde pad te koppelen aan een visuele vorm, kaartjes, een route, een tijdlijn, geef je het terug aan de coachee. Die wordt eigenaar van het verhaal. Kan het doorvertellen. Kan het ook aanpassen als de werkelijkheid verandert.
De praktijk loopt achter op de potentie
Uit dezelfde enquête bleek dat slechts 7,3% van de coaches visuele middelen structureel inzet om de ontwikkeling over het hele traject zichtbaar te maken. 39% doet het soms, maar niet consequent. En 17,1% evalueert eigenlijk nauwelijks over meerdere sessies heen.
Terwijl coaches tegelijk massaal verwachten dat het wél iets oplevert: 61% denkt dat visueel terugkijken leidt tot meer bewustzijn van de eigen ontwikkeling. 56,1% verwacht meer eigenaarschap. En eveneens 56,1% rekent op diepere verankering van wat er geleerd is. De potentie is er dus, maar de praktijk loopt achter.
Hoe ziet dat eruit?
Stel je voor: Sandra heeft acht sessies achter de rug. In de laatste sessie legt ze tien kaartjes op tafel. Op elk kaartje staat een moment uit het traject, niet de inhoud, maar de betekenis van dat moment. Ze rangschikt ze op een route. Ziet hoe een gesprek over haar moeder eigenlijk ging over grenzen stellen. Hoe een praktisch vraagstuk over haar cv draaide om zelfwaardering.
Opeens ziet Sandra het pad. En ze kan het ook vertellen, aan zichzelf, aan haar partner, aan een sollicitatiecommissie.
Visualiseren betekent hier overigens niet tekenen. Het gaat om externaliseren, inzichten uit het hoofd halen en ergens neerzetten waar je naar kunt kijken. Met kaartjes, foto’s, een digitaal bord, of een eenvoudige tijdlijn op papier. Zodra momenten naast elkaar liggen, ontstaat overzicht. En overzicht maakt betekenis zichtbaar.
Een eerste stap die je morgen kunt zetten
Je hoeft geen nieuwe methode te leren. Wel een andere gewoonte te ontwikkelen: betekenisvolle momenten bewaren en verbinden, in plaats van ze te laten verdwijnen na elke sessie.
De beelden bouwen, sessie voor sessie, aan het verhaal dat de coachee aan het einde wél kan vertellen.
Een simpele eerste stap: vraag aan het einde van elke sessie, “Als je dit moment een beeld zou geven, hoe zou je het er dan uit zien?” Laat de coachee dat uitwerken en kijk er de volgende sessie samen op terug.
De beelden bouwen, sessie voor sessie, aan het verhaal dat de coachee aan het einde wél kan vertellen.
Doe mee aan ons vervolgonderzoek
De enquête op het kennisfestival gaf een eerste inkijk. Nu willen we dieper gaan: hoe gaan loopbaancoaches en jobcoaches in de dagelijkse praktijk om met het zichtbaar maken van ontwikkeling en welke rol speelt visualisatie daarin al, of zou dat kunnen?
Heb jij hier ervaring mee? Of vraag jij je af hoe je dit zou kunnen aanpakken? We horen het graag. De vragenlijst kost je vijf minuten, en de uitkomsten delen we terug met de sector.
