De loopbaanvragen waar jij voor bent opgeleid komen vaak eerst bij de bedrijfsarts terecht. Ze hebben dan wel een andere naam. Denk aan slaapproblemen, een rug die maar niet herstelt, vage klachten waar geen diagnose bij past.
Talar Lazarian is bedrijfsarts met een praktijk in Arnhem en online werkt ze voor werkgevers door heel Nederland. Ze heeft tien jaar ervaring in de bedrijfsgeneeskunde en werkt het liefst op het moment dat verzuim nog klein is. Meer weten over Lazarian? Op haar website zie je waarom haar passie voor dit werk groot is.
Hoe vaak er bij haar iets anders speelt dan ziekte of werkdruk? ‘Vaker dan je zou denken. Ik schat bij zes van de tien mensen. Na tien minuten gaat een gesprek over een leidinggevende die nooit vraagt hoe het gaat of over een baan die al jaren niet meer past. De klacht is er echt wel, maar de oorzaak zit vaak ergens anders.’
Vermomde vragen
Werkdruk is in dat verhaal een verraderlijk woord, vindt Lazarian. ‘Mensen gebruiken het voor alles wat schuurt.’ Ook als het eigenlijk gaat om weinig zeggenschap of om werk waar niemand erkenning voor geeft. Dat zijn precies de thema’s waar een loopbaangesprek over gaat: autonomie, waardering, de vraag of je werk nog bij je past. Maar wie zich ziek meldt met ‘werkdruk’, krijgt meestal minder werk. Niet een gesprek over waarom het werk niet meer klopt.

Luister naar de bijzinnen
De zin ‘ik weet niet meer waar ik naartoe wil’ hoort Lazarian bijna nooit letterlijk. ‘Je hoort het in zinnen als “ik doe het al twintig jaar zo” of “ik zie mezelf hier niet meer over vijf jaar.”’ Het kan ook in een stilte zitten, bijvoorbeeld als ze vraagt waar iemand vroeger energie van kreeg.
Opvallend vaak gaat het hierbij om mensen die je als loopbaancoach niet snel in een gesprek ziet. ‘Ze hebben jarenlang hard en loyaal gewerkt en nooit stilgestaan bij de vraag of ze dit nog willen. Uitval dwingt die vraag dan alsnog af.’ Deze groep zoekt zelf geen coach. Ze lopen door, tot het lichaam de pauze afdwingt.
Het venster is klein
Had loopbaanbegeleiding dat verzuim kunnen voorkomen? ‘Bij een deel zeker’, zegt Lazarian. Ze adviseert het ook regelmatig. Maar ze stelt er een harde voorwaarde bij: het moet vroeg komen. Liefst nog voor de ziekmelding.
‘Langdurig verzuim begint in week één. Daar ligt het moment dat iemand nog nieuwsgierig kan zijn naar zijn eigen situatie.’ Na een half jaar thuiszitten is dat moment vaak voorbij. ‘Dan is loopbaanbegeleiding vaak re-integratie geworden en speelt angst een grotere rol dan perspectief.’

Dat verschil herken je waarschijnlijk uit je eigen praktijk. Een cliënt die nog nieuwsgierig is, verkent en een cliënt die bang is, zoekt vooral zekerheid. De eerste weken komt de vraag ‘wat wil ik’ nog op tafel, maar een half jaar later komt de onzekerheid en vraagt een cliënt zichzelf af ‘kan ik nog terug?’.
Grenzen als bedrijfsarts
Lazarian herinnert zich een medewerker die al weken thuiszat met vage klachten. In het gesprek bleek dat hij vastzat in een functie waar hij nooit zelf voor had gekozen. ‘Medisch was er weinig te behandelen. Wat hij nodig had, was iemand die vroeg wat hij eigenlijk wilde.’
Ze voert dat gesprek dan wel, maar ze kent haar grenzen. ‘Ik ben de bedrijfsarts. Mijn rol heeft grenzen en ik verwijs juist in die gevallen graag door.’ Daar ligt dus een opening. Bedrijfsartsen zien de vermomde loopbaanvragen als eersten, en een deel van hen zoekt actief iemand om naar door te verwijzen. Weten de bedrijfsartsen in jouw regio wat jij doet?
Lazarian legt de verantwoordelijkheid daarbij nadrukkelijk bij de medewerker. ‘Een loopbaancoach neemt die verantwoordelijkheid niet over, maar helpt iemand die weer op te pakken.’
Een verplicht gesprek is snel een vinkje
Een verplicht loopbaangesprek voor iedereen, zou dat uitval voorkomen? Lazarian is sceptisch. ‘Een verplicht gesprek wordt snel een vinkje. Het formulier is ingevuld, dus iedereen is gerustgesteld. Maar in feite verandert er niets.’
De grootste invloed ligt volgens haar bij de leidinggevende. ‘Die heeft meer invloed dan het systeem erkent. Een leidinggevende die oprecht nieuwsgierig is, voert eigenlijk elke week een klein loopbaangesprek. Het contact zelf is de interventie.’ Ze traint leidinggevenden en HR daar inmiddels ook in.
Daarmee schuift het loopbaangesprek op naar de werkvloer naar de wekelijkse vraag van iemand die oprecht wil weten hoe het gaat. Loopbaanprofessionals kunnen leidinggevenden helpen om die vragen te leren stellen voordat de bedrijfsarts in beeld komt. Want daar draait het volgens Lazarian om. Achter elk gedrag zit een behoefte en die verdient tijd. ‘Het kan verzuim verminderen. Alleen als het voortkomt uit echte aandacht. Dat kun je moeilijk verplichten.’







