Arbeidsmarkt03/02/2026 · 3 min
Kelly pleit in de Chad & Cheese podcast voor meer nuance in de interpretatie van arbeidsmarktproblemen. Stop blaming AI. Het verhaal gaat te vaak over AI als schuldige, terwijl hogere rentes door de Federal Reserve, macro-economische onzekerheid en traditionele bedrijfsbesparingen minstens zo belangrijk zijn in het verklaren van de huidige situatie op de arbeidsmarkt.
Minder instapkansen: wat zeggen de cijfers?
Laten we beginnen met wat er werkelijk gebeurt aan de onderkant van de carrièreladder. In Nederland tonen arbeidsmarktanalyses dat het voor nieuwkomers op de arbeidsmarkt gemiddeld iets moeilijker is om direct werk te vinden.
Ook meldde Intelligence Group dat het aantal vacatures voor starters in Nederland de afgelopen jaren fors is gedaald. In sommige sectoren spreken we zelfs van de helft. Maar dat betekent vooral: ook met een universitaire opleiding op zak zitten Gen Z-ers vast in een arbeidsmarkt-limbo. Maar dat instapbanen onder druk staan, zegt niet direct iets over de exacte oorzaak.
Waar we generaties lang adviseerden om die eerste baan te pakken en jezelf op te werken, staat die route nu onder druk.
Kelly legt uit dat bedrijven op twee fronten snijden. “We zien startersfuncties en tegelijkertijd ook het middenmanagement verdwijnen.” Wat overblijft is een holle carrièreladder: geen instap onderaan en geen steun in het midden. De top blijft natuurlijk onaangeroerd, want de mensen die beslissen zijn niet van plan zichzelf te ontslaan. Waar we generaties lang adviseerden om die eerste baan te pakken en jezelf op te werken, staat die route nu onder druk.
De Federal Reserve bepaalt werkgelegenheid
Hier komt het tweede perspectief dat botst met het eerste: de échte boosdoener is niet kunstmatige intelligentie, maar kunstmatig hoge rentetarieven. “Stop met de robots de schuld te geven, geef Jerome Powell de schuld”, zegt Kelly. Jerome Powell is de voorzitter van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank die de rente bepaalt.
Het mechanisme is relatief simpel: als geld lenen duur is, snijden bedrijven in hun personeelskosten. Dat heeft niets te maken met of AI je werk kan overnemen. Het gaat erom dat het voor bedrijven financieel onaantrekkelijk is om te investeren in nieuwe mensen. Het verhaal over AI-efficiëntie klinkt vooral goed voor aandeelhouders.
Kelly schetst in de Chad & Cheese podcast een plaatje waarin verschillende economische krachten samenkomen: hoge rentetarieven, tarieven op import, restrictief immigratiebeleid, en algemene economische onzekerheid. Bedrijven doen wat bedrijven altijd doen in onzekere tijden: ze stoppen met werven, herstructureren onder het mom van “efficiency”, en wachten af.
Ook Business Insider beaamt dit. De huidige, moeilijke arbeidsmarktomstandigheden voor jongeren komen vooral voort uit een algemene vertraging van de vraag naar arbeid, onzekerheid bij werkgevers en kostenbesparing, waarbij AI soms als narratief wordt gebruikt om besparingsbesluiten te framen.
“Het is heel moeilijk om zowel betaalbare prijzen als een goede arbeidsmarkt te hebben”, legt Kelly uit. De Federal Reserve probeert die balans te bewaken, maar zit gevangen tussen inflatie en werkgelegenheid. En in die worsteling zijn het de starters die tussen wal en schip vallen.
Maar AI dan?
Speelt AI dan helemaal geen rol? Jawel, erkent Kelly, maar veel subtieler dan de koppen nu suggereren. “We weten nog niet hoeveel AI het werk echt gaat veranderen, zelfs als het nu niet massaal banen overneemt.” Technologische transformaties duren decennia, niet maanden. Denk aan de introductie van e-mail, of de mobiele telefoon. De grootste impact zien we vaak pas jaren later.
De skills die starters nu vooral moeten ontwikkelen zijn adaptiviteit, veerkracht en het vermogen om te navigeren in een onvoorspelbare economie. Precies de skills die je ontwikkelt als je 300 sollicitaties moet doen zonder resultaat, hoe wrang dat ook klinkt.
Help jongeren door de ruis heen te kijken
We zitten in een transitie waarbij twee realiteiten samenkomen: jonge professionals die een crisis ervaren, en economisch beleid dat vraagt om afkoeling, ook als starters daar de prijs voor betalen. Toon jouw cliënt daarom ook de twee kanten van dit verhaal. Valideer ten eerste de ervaring. Dit ís moeilijk, het is frustrerend, en hun zorgen zijn legitiem. Maar help ze ook door de ruis heen te kijken.
De meest pakkende koppen versimpelen de werkelijkheid. AI is vaak een dekmantel voor financiële beslissingen. Maar probeer dat maar eens uit te leggen aan een 24-jarige die na een jaar nog steeds geen baan heeft en wel graag wil werken.
