Diversiteit & inclusiviteit31/12/2025 · 3 min
Voor wie zich wil verdiepen in de mens achter de diagnoses, geven we je een selectie Nederlandse documentaires en programma’s.
#1 Gewoon lastig – Karim Amghar (NPO / NTR)
De documentaire Gewoon lastig van Karim Amghar (NPO/NTR) gaat over neurodivergente kinderen en over de vraag of en wanneer labelen helpend is. Het laat zien wat de impact op het hele gezin is wanneer een kind extra aandacht nodig heeft en dat hardnekkige vooroordelen niet kloppen, zoals het beeld dat autistische kinderen per definitie sociaal zouden zijn. En het mooiste: dat kinderen die als ‘lastig’ worden ervaren, met de juiste begeleiding en omgeving tot bloei kunnen komen. Met bijdragen van onder anderen Bert Wienen en Saskia Schepers.
Tegelijkertijd toont de documentaire ook een pijnlijke realiteit. Het verhaal van Silvijn, die thuis komt te zitten en zelfs suïcidale gedachten ontwikkelt, terwijl een nieuwe leerkracht vooral zijn kwaliteiten ziet, roept een confronterende vraag op: waarom lukt dit niet binnen het reguliere systeem.
Wat volgens onderwijsspecialist Sofie van de Waart-Govaert slechts beperkt aan bod komt, is de nadruk op kwaliteiten. Kenmerken die vaak als probleem worden gezien (zoals impulsiviteit, gevoeligheid of druk gedrag) gaan regelmatig samen met creativiteit, humor, sociale intelligentie en originaliteit. Een perspectief dat we in onderwijs en werk nog te weinig benutten.
#2 Mijn vriendin heeft autisme – Vet Gezellig
Niet te vinden op een van de streamingsdiensten, maar een like op YouTube is het zeker waard: de documentaire van Vet Gezellig. Ook wat ouder, maar inhoudelijk nog steeds heel relevant. De film laat zien hoe autisme doorwerkt binnen een intieme relatie en welke misverstanden, aanpassingen en gesprekken daarbij horen.
De focus ligt op de dagelijkse realiteit en juist daardoor is deze documentaire herkenbaar en biedt het verdieping voor iedereen die wil begrijpen wat autisme kan betekenen in relaties en sociale contexten. Ook komen een psycholoog en autismecoach aan het woord die zich buigen over de vraag: Waarom ontvangen veel vrouwen eerst een foutieve diagnose?
#3 De Bovenkamer – BNNVARA
In de serie De Bovenkamer wordt mentale gezondheid onderzocht aan de hand van persoonlijke verhalen. De aflevering over Levy (22) zoomt specifiek in op leven met ADHD. Levy beschrijft hoe zijn gedachten continu door elkaar lopen en hoe het brein niet ‘stil’ lijkt te staan, ook wanneer hij dat wel wil.
#4 Door de bomen – NPO Doc
Ook al wat jaren oud, maar daarom niet minder waard: de documentaire waarin we hoogbegaafde scholier Tim volgen, die ondanks zijn intelligentie vastloopt in het onderwijs. De documentaire laat zien dat hoogbegaafdheid niet vanzelf succes betekent en hoe lastig het kan zijn om aansluiting te vinden bij systemen die niet zijn ingericht op anders denken en leren.
#5 Aut There – Omroep Zwart
De documentaire Aut There volgt filmmaker Loubna El Yandouzi tijdens een roadtrip met haar moeder door Frankrijk. Loubna, dertig jaar jong, heeft jarenlang haar autisme verborgen om aan maatschappelijke normen te voldoen. Tijdens de reis geeft zij een intiem en persoonlijk beeld van hoe autisme haar leven heeft gevormd. De film laat onder meer haar worstelingen, verlangens naar zelfacceptatie en gesprekken met belangrijke mensen uit haar leven zien.
